دوره‌ی AI Agent · جلسه‌ی ۱
هوش مصنوعی
از صفر
Artificial Intelligence from Zero
مدل Model · API · شرکت‌ها Providers
AIML
Deep LearningLLM
نقشه‌ی راه امروز Today's Roadmap
از «هوش مصنوعی چیست؟» تا Hugging Face
۱ · تعریف Definition · What is AI?
هوش مصنوعی چیست؟
ماشینی که کارهایی را انجام می‌دهد که معمولاً به هوش انسان Human Intelligence نیاز دارد
۱ · تاریخچه History of AI
هوش مصنوعی جدید نیست
۲ · انواع AI · بر اساس توانایی Types of AI by Capability
ANI · AGI · ASI
همه‌ی AIهای امروز، حتی ChatGPT و Claude، در دسته‌ی ANI هستند
۲ · انواع AI · بر اساس شاخه Types of AI by Branch
شاخه‌های هوش مصنوعی
شاخه‌ها هم‌پوشانی دارند: ChatGPT هم NLP است، هم مولد
۲ · انواع AI · بر اساس عملکرد Types of AI by Functionality
چهار پله‌ی عملکرد
۳ · یادگیری ماشین · Machine Learning
به‌جای نوشتن قانون، از داده یاد بگیر
برنامه‌نویسی سنتی
Traditional Programming
یادگیری ماشین
Machine Learning
سنتی: قانون + داده ← جوابRules + Data → Answers
ML: داده + جواب‌ها ← قانون (مدل)Data + Answers → Rules (Model)
۳ · سه روش یادگیری Types of Machine Learning
ماشین چطور یاد می‌گیرد؟
با ناظر
Supervised
داده‌ی برچسب‌دار Labeled Data
بدون ناظر
Unsupervised
گروه‌بندی بدون برچسب Clustering
تقویتی
Reinforcement
آزمون و خطا با پاداش Trial & Error
۳ · شبکه‌ی عصبی · Neural Network
الهام‌گرفته از مغز
۳ · یادگیری عمیق · Deep Learning
«عمیق» یعنی لایه‌های زیاد
کم‌عمق Shallow
۱ لایه‌ی پنهان 1 Hidden Layer
عمیق Deep
ده‌ها تا صدها لایه Many Hidden Layers
داده‌ی عظیم Big Data
GPU
الگوریتم بهتر Better Algorithms
۴ · مقایسه AI vs ML vs NN vs DL
AI ⊃ ML ⊃ NN ⊃ DL
هر کدام زیرمجموعه‌ی قبلی است Subset
AI هدف: ماشین هوشمند Artificial Intelligence
ML روش: یادگیری از داده Machine Learning
NN ابزار: نورون و وزن Neural Network
DL شبکه‌ی پرلایه Deep Learning
GenAI LLM، تصویرساز Generative AI
۵ · مدل · Model
مدل = فایلی از وزن‌های یادگرفته
+
آموزش · Trainingیاد گرفتن از داده
هفته‌ها تا ماه‌ها
model.safetensors
میلیاردها عدد
Billions of Weights
استنتاج · Inferenceجواب دادن به سؤال
کسری از ثانیه
پرسش و پاسخPrompt → Response
8B = ۸ میلیارد پارامتر ≈ ۱۶ گیگابایت 8 Billion Parameters
پارامتر = وزن Parameter = Weight
۵ · انواع مدل‌ها Types of Models
دو خانواده‌ی بزرگ و پل بینشان
۵ · خانواده‌ی زبان و گفتار Language & Speech Models
ورودی ← خروجی Input → Output
LLM فقط یک کار می‌کند: پیش‌بینی توکن بعدی Next-Token Prediction
پایتخت ایران
۵ · مولد تصویر · Image Generation · Diffusion
از نویز تا تصویر
«کوه، خورشید، رودخانه»
Prompt
متن ← تصویر Text-to-Image
متن ← ویدیو Text-to-Video
Midjourney · GPT Image · Gemini · FLUX · Stable Diffusion
۶ · بینایی ماشین · Computer Vision
کامپیوتر عکس را عدد می‌بیند
هر پیکسل Pixel = سه عدد (R, G, B) Red · Green · Blue بین ۰ تا ۲۵۵
۶ · کارهای بینایی ماشین Computer Vision Tasks
ببین، پیدا کن، بخوان See · Find · Read
۷ · دسترسی به مدل Model Access
بسته · وزن باز · متن‌باز
بسته · Closed
فقط از طریق اپ یا API App / API only
مدلModelوزنWeightsکدCodeدادهData
Claude · GPT · Gemini · Grok
وزن باز · Open Weight
وزن‌ها قابل دانلود Downloadable
مدلModelوزنWeightsکدCodeدادهData
Qwen · DeepSeek · Kimi · GLM · Gemma
متن‌باز · Open Source
همه‌چیز، طبق تعریف OSI Everything open
مدلModelوزنWeightsکدCodeدادهData
OLMo (Ai2) · Pythia
بیشتر مدل‌هایی که «اپن‌سورس» صدا می‌شوند، در واقع وزن باز هستند
۸ · API چیست؟ Application Programming Interface
API = گارسونِ نرم‌افزار
برنامه‌ی شماYour App (Client)سؤال را می‌فرستد
APIAPI Keyرابط بین دو نرم‌افزار، با کلید شخصی
سرور مدلModel Serverمدل را اجرا و جواب را برمی‌گرداند
POST https://api.anthropic.com/v1/messages
x-api-key: sk-ant-…
{ "model": "claude-sonnet-5-5", "messages": [{ "role": "user", "content": "سلام" }] }
۹ · دو راه استفاده از AI Two Ways to Use AI
API یا میزبانی شخصی؟
API · ابری Cloud
مدل روی سرور شرکت اجرا می‌شود
Anthropic · OpenAI · OpenRouter
یا
میزبانی شخصی Self-hosting
مدل روی سرور یا لپ‌تاپ خودتان اجرا می‌شود
Ollama · vLLM · LM Studio
۱۰ · شرکت‌های اصلی · آمریکا Model Providers · USA
پنج آزمایشگاه آمریکایی
بیشتر بسته mostly Closed
۱۰ · شرکت‌های اصلی · چین Model Providers · China
چهار آزمایشگاه چینی
بیشتر وزن باز و ارزان mostly Open Weight & low cost
۱۰ · Hugging Face
گیت‌هابِ دنیای AI The GitHub of AI
جمع‌بندی Recap
پنج سؤال برای مرور
جلسه‌ی بعد: AI Agent چیست؟
